Παρντόν και έγινε με μια συγγνώμη και ένα ευχαριστώ

                                   

 

Είναι γνωστά τα τελευταία λόγια της Μαρίας Αντουανέττας πριν σκύψει να ακουμπήσει το κεφάλι της στη λαιμητόμο. ‘Παρντόν, Κύριε’*ψιθύρισε στο Δήμιο επειδή τον πάτησε, κατά λάθος, σκοντάφτοντας στα σκαλιά καθώς ανέβαινε στην εξέδρα..

 

Υπάρχει μια ολόκληρη κατηγορία ανθρώπων που δε ζητά συγγνώμη. 

Χωρίζεται σε αμέτρητες υποκατηγορίες, όπως λ.χ. εκείνους που δεν κάνουν ποτέ λάθος ή εκείνους που πιστεύουν ότι είναι λάθος να παραδεχθείς το λάθος σου ή εκείνους που έχουν ζήτημα εγωισμού, που νομίζουν πως μια συγγνώμη είναι αποδοχή χρέους δυσβάσταχτου.

 Άλλοτε είναι θέμα αγωγής κι ανατροφής και περιβάλλοντος, άλλοτε θέμα εγωισμού. Μα αυτά, αυτούς, τους ξέρουμε. 

Με το άλλο απορώ. Εκείνους που δε λένε ευχαριστώ για μικρά ή μεγάλα, ούτε μηχανικά όπως δίχως σκέψη ευχαριστούμε από (καλή) συνήθεια όποτε μάς δίνουν κάτι, είτε όταν αλήθεια μας βοήθησαν και το εννοούμε και θέλουμε να εκφραστεί ότι πολύ το υπολογίζουμε.

Και αυτούς, όμως, που δυσκολεύονται να με ευχαριστήσουν, τους συνήθισα στη χώρα αυτή που μου έτυχε να ζω. Η απορία μου σήμερα -επειδή μόλις μου έτυχε με φιλοδώρημα σε ντελιβερά- είναι πότε ακριβώς και με ποια λογική έγινε το ‘έγινε’ συνώνυμο του ‘ευχαριστώ’.

 

___________________________________________________

*‘Pardonnez-moi, monsieur. Je ne l'ai pas fait exprès’.

‘Παρντόν, Κύριε, δεν το έκανα επίτηδες’  είπε στον Ανρί Σανσόν, τον πασίγνωστο Δήμιο της Επανάστασης.

Εξαντλημένη από την τετραετία στη φυλακή και την αγωνία για το μέλλον των παιδιών της, ταλαιπωρημένη για μήνες από ακατάσχετες αιμορραγίες αδιάγνωστου γυναικολογικού προβλήματος που εκτός της εξάντλησης είχε συνέπεια και την ταπείνωση στις δύσκολες συνθήκες φυλακής (κι εκείνων των προ ταμπόν και τρεχούμενου νερού εποχών) μόλις είχε μεταφερθεί στην ξύλινη εξέδρα της Καρμανιόλας από το σκοτεινό και υγρό κελί της στην Κονσιερζερί. Τρέμοντας από το κρύο μέσα στο λευκό λεπτό μεσοφόρι της, κουρεμένη πάνω από τον αυχένα για τον αποκεφαλισμό, η ‘Χήρα Καπέτου’ όπως λεγόταν πιά, στις 16  Οκτωβρίου 1793 είχε μόλις διασχίσει σε ανοιχτό κάρο το Παρίσι (γιατί πολλά είχαν μεσολαβήσει από όταν το Λουδοβίκο, τον άνδρα της κι άλλους αριστοκράτες τους μετέφεραν σε κλειστές άμαξες). 

Από νωρίς περίμενε ο λαός στη διαδρομή και οι θρυλικές ‘Poissardes’ (οι γυναίκες ‘της αγοράς’ που έγιναν γυναίκες-σύμβολα της Επανάστασης όταν διαδηλώνοντας το 1789 μπήκαν στις Βερσαλλίες για να ζητήσουν από τον ίδιο το Βασιλιά ψωμί και αψηφώντας πύλες, φύλακες και στρατό βρήκαν τα διαμερίσματά της βασιλικής οικογένειας και τους μετέφεραν όλους στην πρωτεύουσα) πρωτοστατούσαν φωνάζοντας συνθήματα της Επανάστασης και πετώντας βρωμιές και σάπια λαχανικά στην Πρώην Βασίλισσα. 

Λένε ότι η Μαρία Αντουανέττα έσκυψε και σήκωσε με χάρη ένα τέτοιο σάπιο κρεμμύδι και το μύρισε σα να της είχαν προσφέρει τριαντάφυλλο την ώρα του χορού . Η ιστορία είναι χαρακτηριστικά φτιαχτή, κάποιου αδαούς που δεν κατανοεί τι είναι ο βαθύς πόνος , μα ούτε μπορεί να φανταστεί την αγεφύρωτη απόσταση που, στα ίδια της τα μάτια, εκείνη, ως απόγονος Καισάρων, είχε από τις αόρατες γι’ αυτήν ‘Ψαρούδες’. Μια απόσταση που τελικά είναι κι ένα απ’ τα αίτια άγριου μίσους και οργής προς την ασπρομάλλα 37χρονη χήρα που είναι γνωστό πως ούτε στα νιάτα και τις δόξες της δε αγάπησε κοσμικές προστριβές και κατινιές του σαλονιού. Πρώτα-πρώτα διότι ήταν μυωπική κι αν κάτι μύρισε ίσως να ήταν για να δει τι ήταν, αλλά πιο πιθανό είναι να είχε αλλού το νου της.  Όμως, κυρίως, πώς θα έπιανε κάτι αφού τα χέρια της σε όλη τη διαδρομή ήταν δεμένα πίσω από την πλάτη της;  Αυτά μάλιστα τα δεμένα χέρια μαζί με την εξάντληση και τη μυωπία της στη διαδρομή στο πρωινό φως μετά από μήνες στο σκοτεινό κελί είναι, όπως διηγείται ο Στέφαν Τσβάιχ στην εξαιρετική βιογραφία της, η αιτία που σκόνταψε πάνω στο Δήμιο ανεβαίνοντας στην καρμανιόλα.

 

Τσβάιχ. Πληροφορία ως κάτι πιο προσωπικό, αν διασκεδάσατε που φέρνω τόσες λεπτομέρειες:

Διάβασα 12 ετών τη βιογραφία της από τον συμπατριώτη της Στέφαν Τσβάιχ (την οποία συστήνω) κι έγινε αιτία στο Παρίσι να πάω στην Κονσιερζερί τη φυλακή της, να χαρώ τις Βερσαλλίες που λάτρεψα και με κατέκτησαν κι αυτές και οι κήποι και το Ροκοκό ως ρυθμός και της απλότητας καλαισθησία του Τριανόν που μου καλλιέργησε μια εκτίμηση βαθιά της Φύσης, κι είχαν αυτές οι πολύ νεανικές ανακαλύψεις μου συνέπεια το μακρύ αισθητικό και πολιτικό ταξίδι απ’ το οποίο δεν έχω επιστρέψει ακόμα.

Να και οδηγίες πώς να πείτε ένα ρημάδι 'ευχαριστώ'. Όλα τα βρίσκει ο άνθρωπος στο Ίντερνετ.

Να και το Google! 

O λόγος που (παρά τις Μαρίες Αντουανέττες μου) εικονογραφώ κάπως τριτοκλασάτα με ελληνική ταινία είναι που ψάχνοντας από που να ήρθε αυτό το 'Έγινε!' σκέφτηκα το 'Ιέφτασιιι'. Δηλαδή:

Παραγγέλνει καφέ ο πελάτης,

'Εφτασεε!!' φωνάζει ο καφετζής (πριν καλά καλά τον ξεκινήσει).  
Λέει το αφεντικό 'πρέπει να ανέβουν κι εκείνα τα καφάσια πάνω.

'Έγινε, αφεντικό' απαντά ο Μπακαλόγατος, κατά το 'πες πως έγινε', δηλαδή 'άσ' το πάνω μου'.

Ένας τύπος απάντησης που δείχνει προθυμία και σεβασμό δηλαδή. 

Οπότε.... οπότε, σκέπτομαι, αυτό το 'έγινε' με ένα μυστηριώδες άλμα ενώ δε σημαίνει κάτι αν συσχετιστώ με το διάλογο, φέρνει ένα φορτίο συναισθηματικό, προθυμίας και σεβασμού προς το.. 'Αφεντικό'- άρα ευεργέτη, άρα 'θα σου 'λεγα τώρα πως σε ευχαριστώ μα δε θέλω να πάρεις αέρα επειδή μου κανες μια εξυπηρέτηση (διότι είμαι και αχάριστος εκτός από αγενής).

Εσείς; Τι λέτε; το τραβάω πολύ; Έχετε άλλη ερμηνεία;

______________________________________________________

Επί σκοπώ πλουτισμού της Ελισάβετ Χρονοπούλου __Παρουσιάσεις, podcasts κ.α. (κι εγώ μαζί, ΣΥΣΤΗΝΩ)

                                 

Απόψε Παρασκευή,

η αδελφή μου Ελισάβετ Χρονοπούλου

ξεκινά τον κύκλο των ζωντανών Παρουσιάσεων

(ο άλλος των τηλεοπτικών, ραδιοφωνικών και podcast-ικών, ξεκίνησε πριν καλά-καλά ξεκινήσουν οι ανατυπώσεις/επανεκδόσεις που μας αιφνιδίασαν διότι μωρό είναι ακόμα, μηνών είναι)

 το εξαιρετικό αυτό βιβλίο που

ΥΠΕΡΣΥΣΤΗΝΩ.

 

Τρίτη φορά το διαβάζω απόψε. Η πρώτη ήταν το χειρόγραφο, στο στάδιο εκείνο που το έργο έχει τελειώσει μα όλο και κάτι θέλει, ζητά το λούστρο του, το ίδιο ζητά, μιλά στο δημιουργό για μικροατέλειες, μικροκενά που μόνο εκείνο ξέρει κι εντοπίζει. Είναι στιγμή επικίνδυνη, σα ζηλιάρης εραστής γίνεται το νεογέννητο που, αντί με μια γερή σπρωξιά με χαρά να βγει στον κόσμο, διστάζει να γεννηθεί και τείνει αντίστροφα, προσπαθώντας να ρουφήξει το γονιό του στη δίνη τη μοιραία της ατολμίας και της ανασφάλειας, όταν ξέρει  πώς, σε ώρα κόπωσης, να ψιθυρίζει ότι δεν είναι έτοιμο, θέλει δουλειά ακόμα και ‘δες πάλι αυτό’ και ‘ψάξε εκείνο’ καθώς και ότι το εκθέτεις στους κριτές να κατασπαραχθεί κι αυτό κι εσύ μαζί κι οι κόποι και το μέλλον σου επειδή τι τη θες την έκδοση αφού μια χαρά δεν ήσασταν τα δυό σας τόσα χρόνια;  ‘άσε με στο αμνιακό υγρό να βράσω λίγο ακόμα στο οικείο ζεστό ζουμί μας’. 

Σ΄αυτό το στάδιο είχα τη χαρά να το πρωτοδιαβάσω κι ήταν η χαρά μεγάλη διότι το βιβλίο αυτό είναι από τα αναγνωρίσιμα. Απνευστί διαβάζεται, καλογραμμένο καλοδουλεμένο, από την πρώτη σελίδα σε ρουφά ―όχι σε δίνη όμως, μα στο ζωντάνεμα της εποχής που ζωντανεμένη μας τη δίνει να τη ζήσουμε και να τη μάθουμε.

Ενθουσιάστηκα από την πρώτη ανάγνωση, στον υπολογιστή μου, πριν το δω βιβλίο. Και το συζήτησα και το χάρηκα και το περίμενα να εκδοθεί γιατί ανυπομονούσα να το μοιραστώ, όπως γίνεται με τα έργα που ανακαλύπτουμε και δεν κρατιόμαστε, τρέχουμε να τα διηγηθούμε, να τα χαρίσουμε, να τα συστήσουμε, για να απλωθεί η χαρά, να εξαπλωθεί κι η γνώση.

Και έτσι έγινε. Πριν καν να φτάσει στα βιβλιοπωλεία, η φήμη του προπορεύτηκε, επειδή, φαίνεται, όποιος το απολαύσει δεν κρατιέται, σα να ξεδίψασε και― όπως κι εγώ όταν το πρωτοδιάβασα―  τώρα άλλο δεν ποθεί παρά να το μοιραστεί για να ξεδιψάσουν κι άλλοι.

 

Και θα είναι απόψε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα βραδιά διότι με κανονιές και με καμπάνες ξεκινά ορμητικότατα, αφού ο συνομιλητής της συγγραφέως δεν είναι άλλος από τον ιστορικό Μενέλαο Χαραλαμπίδη που τους ‘Δωσίλογους’ μάς χάρισε, ένα σπουδαίο βιβλίο στο ίδιο θέμα, ένα βιβλίο καθρέφτη που διδάσκει και πονά, ένα βιβλίο που (αν με ξέρετε το ξέρετε, γιατί σας έχω ζαλίσει ξανά και ξανά να αναφέρω και να το συστήνω).

__________ Ακολουθεί η Πρόσκληση, κριτική και αποσπάσματα από podcasts/συνεντεύξεις, αναρτήσεις, εικόνες. Χαρείτε τα!

 

 

 

Menelaos Charalampidis  Penny Lane Bookshop .

Το περίμενα αυτό το βιβλίο.

Καιρό τώρα η φίλη μου Ελισάβετ Χρονοπούλου, μου έλεγε ότι έγραφε αυτό το βιβλίο. Και είχα πάντα την περιέργεια να δω πώς δουλεύει μια λογοτέχνης πάνω στο θέμα που τόσα χρόνια δούλεψα και εγώ από την οπτική του ιστορικού. Είχα την χαρά να είναι ένας από τους ανθρώπους που μίλησαν για το βιβλίο μου «Οι Δωσίλογοι» στην πρώτη παρουσίαση που έγινε στην Αθήνα. Τώρα έχω τη χαρά να μιλήσω μαζί της για το δικό της εξαιρετικό βιβλίο.

Αύριο Παρασκευή 27/3 στις 7 το απόγευμα θα μιλήσουμε για το «Επί σκοπώ πλουτισμού», το νέο βιβλίο της Ελισάβετ Χρονοπούλου στο βιβλιοπωλείο Penny Lane Bookshop (Ομήρου 2, Νέα Σμύρνη).

Σας περιμένουμε

https://youtu.be/eqEZltjMeI0?si=Vz5-1L7nYF_t0dKb

 

Η ΑΥΓΗ

Βιβλιο-φιλικά / Μια αναφορά στο περιθώριο της σελίδας

 

H Ελισάβετ Χρονοπούλου γράφει για το φαινόμενο του ελληνικού δωσιλογισμού όχι με τον τρόπο της Ιστορίας αλλά με τους τρόπους της λογοτεχνίας

Η Ελισάβετ Χρονοπούλου στο διήγημα «Λεβίδου 3, Κολωνός» της συλλογής διηγημάτων «Ο έτερος εχθρός», που είχε κυκλοφορήσει το 2017 από τις εκδόσεις Πόλις, περιγράφει την πορεία μιας γυναίκας -μάνας, κόρης, αδελφής- που καθώς πάει να περισυλλέξει τα ρούχα του προσφιλούς νεκρού κατά την περίοδο της Κατοχής, απρόσμενα της προσφέρονται δυο-τρεις σταφίδες και εκείνη τις βάζει στο στόμα όλες μαζί προσπαθώντας να χορτάσει την πείνα της σε μια κίνηση ζωτική και βέβηλη ταυτοχρόνως, καθώς η ανάγκη για τροφή του σώματος του ζωντανού όντος υπερνικά το πένθος, ακόμη και την οδύνη του θανάτου. Μια αντίστοιχης έντασης αλλά και αγριότητας σκηνή συναντάμε στις πρώτες σελίδες του μυθιστορήματος της Χρονοπούλου «Επί σκοπώ πλουτισμού». Ο ηλικιωμένος άντρας, ο «παππούς», σέρνεται στο πάτωμα με ένα κομμάτι μισομαγειρεμένο κρέας στο στόμα με το οποίο ξορκίζει τον θάνατο από πείνα, στερώντας το όμως από τα άλλα μέλη της οικογένειας. «Ο παππούς. Σέρνεται στο πάτωμα, στο παγωμένο μωσαϊκό στο δεξί χέρι κρατάει σφιχτά ένα κομμάτι κρέας, τα δάχτυλα στάζουν λίπος και αίμα, ο πατέρας τον κλωτσάει στην κοιλιά, τον κλωτσάει στο πρόσωπο, του πατάει τον καρπό με το πόδι για ν’ αφήσει το κρέας (...) Μισοπεθαμένος παλεύει να γαντζωθεί σ’ αυτόν τον κόσμο».

Είναι άγρια, βίαιη, σκοτεινή, γεμάτη αντιθέσεις η εποχή με την οποία καταπιάνεται η Χρονοπούλου. Με αφορμή μια έρευνα στα αρχεία του Ειδικού Δικαστηρίου Δωσιλόγων Αθηνών της περιόδου 1945-1949, συνδυάζοντας την ιστορική τεκμηρίωση με τη μυθοπλαστική δημιουργικότητα και ελευθερία, γράφει για το φαινόμενο του ελληνικού δωσιλογισμού όχι με τον τρόπο της Ιστορίας αλλά με τους τρόπους της λογοτεχνίας, δημιουργώντας ήρωες σάρκινους και πειστικούς, οι οποίοι έρχονται αντιμέτωποι με διαχρονικά ερωτήματα για το πώς διαχέεται η βία και για το πώς επιδρά στις ζωές των ανθρώπων ακόμη και όταν αυτές εξελίσσονται πολλές δεκαετίες μετά τα τεκταινόμενα -«απαντώντας» εμμέσως σε ερωτήματα όπως εκείνο το περίφημο του Κυριάκου Μητσοτάκη «τι τον ενδιαφέρει η δολοφονία του Λαμπράκη τον σημερινό 17χρονο;»- και για το πώς εντέλει σε στιγμές μεγάλης ιστορικής πυκνότητας δημιουργούνται δίπολα: από τη μια η αντίσταση, από την άλλη η συνεργασία με τους κατακτητές. Από τη μια η δράση της 17χρονης επονίτισας Αμαλίας, από την άλλη ο Γιώργος Ασλανίδης που πλούτισε όπως τόσοι άλλοι σε βάρος των συμπατριωτών του και όταν τελείωσε η γερμανική κατοχή έμεινε ατιμώρητος να ζει τη ζωή του σαν να μην πάτησε -κυριολεκτικώς- επί πτωμάτων.

«Από τι ανθρώπινο υλικό χτίστηκε η μεταπολεμική Ελλάδα;» αναρωτιέται ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης, συγγραφέας του εμβληματικού έργου «Οι Δωσίλογοι - Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής», στο πολύ κατατοπιστικό επίμετρο. Μέσω της λογοτεχνικής ανάπλασης ιστορικών γεγονότων, χρησιμοποιώντας πρωτογενές υλικό αρχείων από τις δίκες των δωσιλόγων, την ατμόσφαιρα και τις πληροφορίες από τις καταθέσεις των μαρτύρων κατηγορίας όσο και υπεράσπισης, δημόσια έγγραφα, ημερολογιακές σημειώσεις, επιστολές και ποιήματα, η Χρονοπούλου συνομιλεί με το χθες με θαυμαστή αμεσότητα επιχειρώντας να ερμηνεύσει την πολιτική συγκυρία και τα πολιτικά γεγονότα που διαμόρφωσαν το πρόσωπο της χώρας από την εποχή της Κατοχής και του Εμφυλίου μέχρι και σήμερα.

Αλλά όλα αυτά δεν θα είχαν τόση βαρύτητα αν δεν κατόρθωνε να δώσει σάρκα και αίμα στους ήρωές της. Να τους τοποθετήσει ως μοναδικότητες μέσα στη λαίλαπα της Ιστορίας. Να αναζητήσει τα ονόματά τους, έστω και μια μικρή αναφορά αυτών, μέσα στα δημόσια έγγραφα για να σφραγίσει το πέρασμά τους από τη ζωή. «(...) αν εγώ, ο ιστορικά αστοιχείωτος, ενδιαφερόμουν τόσο πολύ για την Ιστορία, ήταν επειδή λαχταρούσα να συναντήσω εκεί μέσα την Αμαλία. Να τη βρω έστω σε μια σελίδα, στο περιθώριο μιας σελίδας (...)». Το παρόν είναι «αστοιχείωτο», το παρελθόν όμως εισβάλλει από τις ρωγμές, από τις υπεκφυγές, από τις ένοχες σιωπές. Τα μάτια της κατακρεουργημένης Αμαλίας μάς κοιτάζουν από αυτό το παρελθόν με την ίδια αδυσώπητη σπαρακτική δύναμη που μας κοίταξαν οι 200 της Καισαριανής 80 χρόνια μετά τον θάνατό τους σε ένα φωτογραφικό στιγμιότυπο που περικλείει τη στιγμή αλλά και όλο το αιματοβαμμένο πριν και όλο αυτό που θα ερχόταν μετά και που είναι ακόμη εδώ. Γι’ αυτό το εδώ μιλάει η Χρονοπούλου. Για ένα συλλογικό τραύμα αντιστροφής της πραγματικότητας και ατιμωρησίας. Για ένα έγκλημα που το μέγεθός του δεν έχει αποκαλυφθεί ακόμα.

Με πισωγυρίσματα στον χρόνο, εναλλασσόμενες αφηγήσεις, περίσσεια συναισθήματος, πλήρη έλεγχο του πολυσχιδούς υλικού της, η Χρονοπούλου δίχως να φοβάται μην τη «ρουφήξει» το δράμα και δίχως να ηθικολογεί ανατέμνει μια ηθική επιλογή: τη βία ως απάντηση στην ατιμώρητη βία. Είναι απόδοση δικαιοσύνης ή ένα νέο έγκλημα; Πού αρχίζει και πού τελειώνει η ατομική ευθύνη; Για πόσο ακόμη θα βαδίζουν αγέρωχα προς τον θάνατο οι αδικαίωτοι νεκροί;

ΤΟ ΒΗΜΑ

«Είμαστε πλασμένοι από το παρελθόν»: H Ελισάβετ Χρονοπούλου για το «Επί σκοπώ πλουτισμού»

https://www.tovima.gr/2026/03/24/books-ideas/eimaste-plasmenoi-apo-to-parelthon-h-elisavet-xronopoulou-gia-to-epi-skopo-ploutismou/#goog_rewarded

Podcast «Ιστορίες Καλοσύνης» με την Ευγενία Λουπάκη

https://open.spotify.com/episode/1UeCTC9x6AWOaDuXX5nzws?si=uXqgRARhSeiml227j6zb1A

 Νίκος Α. Γκιώνης

Για το μυθιστόρημα της Ελισάβετ Χρονοπούλου «Επί σκοπώ πλουτισμού» [εκδόσεις Πόλις] γράφει η Τζίνα Ψάρρη στο Fractal.

Με γλώσσα απλή και πολλές αφηγηματικές τεχνικές (ποίηση, επιστολές, επίσημα έγγραφα, ημερολόγιο, εσωτερική και εξωτερική εστίαση), μας παραδίδει ένα εξαιρετικό ιστορικό ντοκουμέντο, αλλά και ένα άρτιο λογοτεχνικό κείμενο, όπου η πληθώρα εκφραστικών τρόπων, εκτός των τεχνικών που προανέφερα, δημιουργούν ένα δείγμα υπέροχης νεοελληνικής λογοτεχνίας, το οποίο δεν «επιτρέπει» στον αναγνώστη να το αφήσει από τα χέρια του πριν φτάσει στην τελευταία σελίδα. Ένα μυθιστόρημα που σε αναγκάζει, πότε με λυρισμό και πότε με ωμό ρεαλισμό, να σκεφτείς με θλίψη – κι ας έχουν περάσει τόσα χρόνια – πως τελικά το αθώο αίμα που χύθηκε, έμεινε αδικαίωτο, ότι είναι απόλυτα σωστοί οι στίχοι σ’ ένα από τα ποιήματα της Αμαλίας. 

«Τα βήματα μας τα σκέπασε το χιόνι

Έλιωσαν τα ίχνη μας»

_____________________________________________________________________

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Σας προσκαλούμε στην παρουσίαση του βιβλίου της Ελισάβετ Χρονοπούλου

«Επί σκοπώ πλουτισμού»

που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ

αύριο Παρασκευή 27 Μαρτίου και ώρα 19.00

στο βιβλιοπωλείο «Penny Lane»

(Ομήρου 2, Νέα Σμύρνη, τηλ.: 210-9406547)

 

Με τη συγγραφέα θα συζητήσει ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης, ιστορικός και συγγραφέας.

Προσθέτω κατόπιν εορτής

_____________________________________________________________________

 

Περί πλήξης __ της τεμπελιάς τα οφέλη

Χειμωνιάτικη μέρα στον κήπο.

Τη ζωή την κατανοούμε όπισθεν ενώ τη ζούμε προς τα μπρος, έλεγε ένας Δανός φιλόσοφος*.

Ζούμε κοιτώντας πίσω. Με αυτά που επιλέξαμε, με όσα πετύχαμε, με αποτυχίες και γκρίνια, εφόδια, πίκρες κι αναμνήσεις. Μα η ζωή προχωρά από την άλλη κι άλλα έρχονται.

 

Βαριέμαι φρικτά αυτές τις μέρες. Έχω πολλά να κάνω που αναβάλω, έχω βιβλία που με ενδιαφέρουν, δουλειές που ανέλαβα κι άλλα πολλά μα δε. Βάσανο είναι, μα πιστεύω στην πλήξη. Από την πλήξη έρχεται η δημιουργία. Όταν ενεργείς, όταν ζεις τη ζωή σου μαζεύεις υλικό (‘έλα να φτιάξουμε αναμνήσεις’ έλεγα πάντα για να ξεσηκωθώ) αλλά μόνο μετά, όταν βαριέσαι, στην παύση, έρχεται η επεξεργασία του παρελθόντος κι η έμπνευση. Διότι ναι η ζωή τραβάει μπροστά μα η Τέχνη είναι η αφήγηση της ως τώρα πραγματικότητας. 

 

Ή.. ίσως αυτό της πλήξης ισχύει για μένα μόνο; Που αγαπώ την τεμπελιά, τις άδειες μέρες, που είμαι ο τύπος ‘καφέ στο κρεβάτι’ κι όχι ‘πρωί-πρωί στο γραφείο μου’;

 

_________________________

*Κίρκεγκαρντ βέβαια.

** Στο τραπέζι μου δικά μας αμύγδαλα και φραγκόσυκα 

και 

η Οδός Πανός του Γιώργου Χρονά, το νέο βιβλίο του Κίτσου Τρίπου και λίγα από τα πολλά πολύτιμα πεσκέσια του αγαπημένου συγγραφέα Νίκου Λέκκα (για τον οποίο έχω να πω πολλά).

Πιο κάτω οι νάρκισσοί μου και, δώρο, ένα κρυφό άγριο κυκλάμινο. Και η φυσιολάτρις Μάικο.

 

Γάτα στην αμυγδαλιά, γάτα σα φραγκόσυκο

 

Η Suki στην αμυγδαλιά.

‘Η βόλτα των γάτων’ το έλεγε η Κολέτ που έβγαινε στον κήπο με τα γατιά της κάθε απόγευμα.

Ανοίγω την πόρτα να πάω στην αποθήκη ή να κόψω λουλούδια, κι οι γάτες με ακολουθούν χαρούμενες. 

Σήμερα η Suki είναι παραπάνω ενθουσιασμένη διότι μύρισε το κοτόπουλο που της βράζω, το αγαπημένο της φαγητό, και, παρά την ηλικία και τη φύση της (διότι ότι είναι γάτα χαρεμιού που δε βγαίνει ποτέ ως την εξώπορτα και ποτέ δεν πηδά τη μάντρα αντίθετα από την κόρη της που παίρνει τα βουνά) σήμερα η χαρά την έσπρωξε να ανέβει στην αμυγδαλιά. Με φόρα.

Κι εκεί που τη θαύμαζα εμφανίστηκε κι η Maiko από μακριά, σα φραγκόσυκο.

_______

Εικόνες:

Η Suki στην αμυγδαλιά,

η Maiko το μικρό μου φραγκόσυκο.

Στο μπούστο μας, κορίτσια! Με ιστορικά βασιλικά κ.α.

                                       Με περιμένει η αυλή μου.

                                       Κρυφοκοιτάζω πώς είναι η ζωή δίχως εμένα.

   

Βασιλικός. Πρώτη μου αγορά μόλις φτάνω στην Αθήνα και τελευταία έγνοια πριν να φύγω (σα να ήταν κατοικίδιο κάνω τις απαραίτητες ενέργειες να αγαπηθεί σε σπίτι φιλόξενο) κι αυτός, για μακαρόνια και σαλάτες πέτο ή μπούστο, θα ανταποδώσει και ―έξτρα χαρά: θα με θυμάται και θα μακαρίζει ο φίλος που τον παίρνει.

Το ’Στο μπούστο μου!’ που ‘ίσως με έχετε ακούσει να λέω (καθώς και το ‘κορίτσια, στο μπούστο μας!’) είναι μια από τις ελάχιστες βρισιές που έχω επιτρέψει στον αυστηρά αυτόκαθοδηγούμενο εαυτό μου. Συνήθως στερεώνω ένα κλαδάκι βασιλικού εκεί για να τον μυρίζω και αυτό αναγνώρισε η φίλη μου Ariadne Nicoloudis στο έργο της κόρης της Iliana Alexandrou που γενναιόδωρα μου έκανε δώρο.
Αυτές οι μπουτονιέρες όμως κάποιες φορές δεν προλαβαίνουν να μαραθούν, παραμένουν ζωντανές όταν επιστρέψω, οπότε δεν τα πετάω μα έχω ένα βαζάκι πάντα πλάι στον καθρέφτη μου ―που γεμάτο τριαντάφυλλα και γαρδένιες ήταν τον καιρό που ξενυχτούσα και θα ήμουν υποθέτω η μόνη που περιέθαλπτε εκείνα τα άμοιρα που πουλιούνται και προσφέρονται στο μεθύσι.Τελευταία όμως δεν πάω συχνά σε ξενυχτάδικα μα το βαζάκι μου έχει πάντα τους βασιλικούς μου. Και, θα με θυμηθείτε αν το δοκιμάσετε, αν το νερό είναι καθαρό και το ξαναγεμίζετε, θα δείτε σύντομα να ξεπροβάλλουν ρίζες που, αν περιμένετε να γίνουν πιο πολλές θα σας δώσουν νέα φυτά.
Έχω πολλά στη Μύκονο, έτσι γεννημένα από τα ημιθανή που εξάλλου θα πετούσαν στα σκουπίδια. Έχω κι αυτά που σας δείχνω σήμερα. 2 ρίζες έτοιμες και μια που μόλις σκάει. Ούτε μήνα ζωής δεν έχουν θεωρητικά, αν φυτευτούν. Μα θεωρία με πράξη δεν εφαρμόζουν πάντα. Διετή, έμαθα, έχει κάνει η αδελφή μου το δικό της αγιοβασιλιάτικο (με κοπριά και υπομονή όλα γίνονται).

Μαζί, με ρίζες και ένα πορτραίτο μου by Ili, βλέπετε και λιγάκι το νεοεκδοθέν- και νεοαφιχθέν- βιβλίο του Κίτσου Τρίπου, παιδικού μου φίλου παθιασμένου παιδιόθεν με τη Φυσική και τη Φιλοσοφία. Στο οποίο εύχομαι: καλοτάξιδο (δίχως αρχή και τέλος).

Στην πολυθρόνα οι αφίσες μου- έτοιμη και φέτος  η ετήσια  καμπάνια μου Κατά της Βίας προς τις Γυναίκες που παίρνουν ναρκωτικά. #EVAWUD25 

Μπαλκονάτος ο βασιλικός μου και κάτω Έργα Μετρό εκεί που  σκόπιμα είχαν αφήσει μπροστά στην πολυκατοικία ένα 'οικόπεδο' με ευκαλύπτους ψηλούς για να φιλτράρουν τον  καυτό καλοκαιρινό ήλιο και το θόρυβο της λεωφόρου.

'Θα ανέβει'  μου λένε 'η αξία με την είσοδο μετρό μπροστά' μας.  Ποια αξία ακριβώς; Τι αξίες επιβιώνουν άραγε σε  μια βομβαρδισμένη πόλη;

Συνήθως βγαίνοντας στερεώνω ένα κλαδάκι βασιλικού εκεί για να τον μυρίζω και αυτό απεικόνισε η αγαπημένη Ili στο πορτραίτο μου που γενναιόδωρα μου έκανε δώρο.

Εδώ, κι εγώ κρυμμένη πίσω από την αρχαία σκόνη μας που έχει πλέον κολλήσει στον καθρέφτη, με βλέπετε με το πορτραίτο, με ριζωμένες 'μπουτονιέρες' ανάμνηση παραμονής μου στην Αθήνα (που θα φυτευτούν όμως), με το βιβλίο του Κίτσου Τρίπου, πολύ αγαπητού φίλου παιδικού που τον χάρηκα χθες που συναντηθήκαμε,
και- σημάδι της αγάπης:
'Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν' του Πικάσσο, στο μεγάλο κύπελο που χάρισα κάποτε στον Κύριο Kastell μα, επειδή μου λείπει (ερμηνεύει ο Φρόυντ μου), ασυνειδήτως το οικειοποιούμαι.

 

Ρίζωσε.

________________________________________________

Για σάς που δεν ξέρετε τι είναι το #ΚΕΘΕΑ

Προχθές καλεσμένοι σε μεγάλο κανάλι* ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος κι ο Μάριος Ατζέμης μίλησαν ανοιχτά για τις τιμωρητικές μεθόδους απεξάρτησης του ξεπερασμένου ΚΕΘΕΑ. 

Αναμενόμενες βεβαίως μα θλιβερές οι επιθετικές χυδαίες αντιδράσεις. Συνηθίσαμε από επιθέσεις μα δε σταματάμε. Κι αυτό γιατί εμείς δε μιλάμε θεωρητικά μόνο μα ξέρουμε από πρώτο χέρι τις συνέπειες, έχουμε χάσει φίλους, έχουμε πονέσει, έχουμε βασανιστεί.

Για εσάς που δεν ξέρετε τι είναι το ΚΕΘΕΑ, ούτε έχετε προσωπική εμπειρία χαρμάνας και αρρώστιας οπότε δε σταθήκατε να σκεφτείτε ποια σαδιστική πουριτανική προσέγγιση απαιτεί από τους τοξικοεξαρτημένους (και μόνο αυτούς στην εποχή μας) να πλαντάζουν στον πόνο παρότι υπάρχει φάρμακο. Για εσάς που είστε κατά των διακρίσεων και του στιγματιστικού λόγου αλλά δε μοιάζει να ενοχλείστε με το ρατσισμό της γενίκευσης όσων μιλούν για ‘πρεζάκικες συμπεριφορές’.

Για εσάς που δε γνωρίζετε μα ακούσατε για τα κακά φάρμακα, για καθαρούς και βρώμικους και για ‘στεγνά’, είδατε πως συμφωνείτε και ιδεολογικά σε άλλα θέματα με εκείνους που υπεραμύνονται  κι είπατε στα τυφλά πως σωστά θα είναι να στηρίξετε. 

Για σας που τυφλά αφεθήκατε να δεχθείτε πως  είναι θεμιτή και θεραπευτική  η καλλιέργεια ενοχών σε ανθρώπους που είχαν την ατυχία να ζητήσουν βοήθεια όταν αρρώστησαν.

Για εσάς που άκριτα δέχεστε τη στέρηση φαρμάκου σε ασθενή που πονάει.

Για εσάς που άκριτα δέχεστε ως λογικό να τιμωρείται ο ασθενής όποτε υποτροπιάζει, να τιμωρεί δηλαδή ο θεραπευτής επειδή η θεραπεία του δε λειτούργησε.

Για εσάς που αφήνεστε να θεωρείτε θεραπεία την πλύση εγκεφάλου.

Για εσάς που γνωρίζετε τόσο λίγα που πεισθήκατε ότι η ανεργία, η αστεγία κι η φυλακή  δεν είναι ταξικές κοινωνικές συνέπειες του αποκλεισμού που προκαλεί το στίγμα, αλλά, με κάποιο μαγικό μεταφυσικό τρόπο, είναι συνέπειες της χρήσης μιας ουσίας.

Για σας δηλαδή που αφελώς αφήνεστε να μπουρδουκλωθείτε από εκείνους που ρίχνουν στην πλάτη του θύματος της Ναρκοαπαγόρευσης την ευθύνη για τις συνέπειές της.

Για σας που δηλώνετε άθεοι και λογικοί μα υπεραμύνεστε ενός πουριτανικού προγράμματος θρησκευτικών καταβολών.

Για σας όλους

συστήνω την Κατερίνα Κονιδάρη. Διαβάστε τη, για αρχή.

Ακολουθεί συνέντευξή της 

 

«Το ΚΕΘΕΑ έχει κρίση ταυτότητας μεταξύ επιστήμης και κινήματος»

https://www.efsyn.gr/ellada/koinonia/142449_kethea-ehei-krisi-taytotitas-metaxy-epistimis-kai-kinimatos

Ιωάννα Σωτήρχου

Η οξυτοκίνη είναι μια ορμόνη που βοηθά να δημιουργηθούν και να εδραιωθούν σχέσεις αγάπης. «Λουτρό οξυτοκίνης», από τις εκδόσεις Βακχικόν, είναι το βιβλίο της Κατερίνας Κονιδάρη, ψυχολόγου, με περισσότερα από 15 χρόνια εμπειρίας στην απεξάρτηση, κυρίως στο ΚΕΘΕΑ.

Στο βιβλίο της, που πρόσφατα έκανε τη δεύτερη έκδοσή του, η αγάπη είναι παρούσα -συχνά μέσω της απουσίας της- οι άνθρωποι μόνοι, ψάχνουν και ψάχνονται μέσα στη γνώριμή μας πόλη που καμιά φορά φαντάζει εχθρική.

«Τον τίτλο στη συλλογή δίνει η ιστορία μιας θεραπεύτριας σε κοινότητα που, μην μπορώντας να εκτονώσει τον θυμό της για τον χώρο που εργάζεται, τον μετατρέπει σε αγάπη για μια θεραπευόμενη, σκέφτεται όμως ότι είναι απλή χημική αντίδραση, τι άλλο να είναι -γιατί πώς αλλιώς θα συνεχίσουν τα πράγματα απλά να συμβαίνουν; Η αγάπη θα μπορούσε να είναι ένας λόγος να αντιδράσει κανείς»...

 

Μια συλλογή διηγημάτων, αφορμή για την κουβέντα μας, με αιχμές για το έργο των θεραπευτικών κοινοτήτων, μια λογοτεχνική αμφισβήτηση από αγάπη, για τους ανθρώπους «που έχουμε διώξει γιατί απλά δεν τους άντεχε το σύστημα, όχι γιατί δεν μπορούσαν οι ίδιοι...».

Συνέντευξη 

• Μια μύηση στην ιστορία των θεραπευτικών κοινοτήτων:

Προέκυψαν από θρησκευτικές και άλλες μικρές συλλογικότητες ισχυρών δεσμών- στην Ευρώπη αναπτύχθηκαν κυρίως με στόχο τη φροντίδα ψυχιατρικών ασθενών από γιατρούς που πέταξαν τη ρόμπα τους, στην Αμερική ως απάντηση στην τοξικοεξάρτηση από πρώην εξαρτημένους που πίστεψαν ότι μπορούν να βοηθήσουν και άλλους με ανάλογο πρόβλημα, όχι απλά να το ξεπεράσουν αλλά να αλλάξουν στάση ζωής.

Οι δεύτερες χαρακτηρίστηκαν ιεραρχικές από το αυστηρό σύστημα σταδίων μέσα από το οποίο εξελίσσονται τα μέλη τους.

Αναπαριστώντας μια μικροκοινωνία καθημερινών ασχολιών, θεραπευτικό μέσο δεν εκλαμβάνεται η συνεδρία, αλλά η κάθε συμπεριφορά. Η κοινότητα «ρωτάει» διαρκώς το κάθε μέλος της αν η συμπεριφορά του είναι «καθαρή» ή «πρεζάκικη».

Η κεντρικότητα αυτού του ερωτήματος οδηγεί στους θριάμβους, αλλά και στις παθογένειές της, όταν εντείνεται σε βαθμό στρέβλωσης.

• Τι γίνεται στο ΚΕΘΕΑ;

Στην Ελλάδα οι ιεραρχικές κοινότητες εκπροσωπούνται από το ΚΕΘΕΑ που έχει υπάρξει και είναι ακόμα ένας αξιόπιστος φορέας απεξάρτησης. Αποψή μου όμως είναι ότι η μεγέθυνσή του, ο συγκεντρωτισμός, η κρίση ταυτότητας ανάμεσα στον επιστημονισμό και την κινηματικότητα, οι ανάγκες των εξαρτημένων που αλλάζουν, η υπερεκπροσώπηση διάφορων επαγγελματιών, η κατάχρηση εξουσίας έχουν οδηγήσει στη δημιουργία ενός εν πολλοίς ολοκληρωτικού συστήματος.

Και όπως σε όλα τα ολοκληρωτικά συστήματα η πίστη σε αυτό ή είναι ολοκληρωτική ή καθίσταται αμφισβητήσιμη. Αν κάποιος θέλει να απεξαρτηθεί στις περισσότερες κοινότητες του ΚΕΘΕΑ, πρέπει να δεχτεί ότι θα φορέσει μια πιπίλα για να ενταχθεί, θα κάτσει σε μια καρέκλα με το κεφάλι κάτω και θα δέχεται τις βρισιές άλλων μελών λέγοντας στο τέλος «ευχαριστώ», ότι δεν θα του επιτρέπεται να πίνει όρθιος νερό ή να στρίβει τσιγάρο. Είτε λοιπόν θα τα αποδεχτεί και βρεθεί στη μεριά των «καθαρών», είτε θα τα απορρίψει και θα θεωρηθεί ελλιπώς κινητοποιημένος...

• Ποια είναι η θέση του θεραπευτή απέναντι σε αυτήν την κατάσταση;

Οι θεραπευτές, ιδίως οι νέοι θεραπευτές -όπως ακριβώς και τα νέα μέλη- αρχικά απλώς δεν έχουν φωνή. Αν κάποιος δεν αποδέχεται για παράδειγμα ότι πρέπει ένα νέο μέλος να φοράει πιπίλα, θα κάνει «σαν να» το αποδέχεται, έτσι δηλώνεται η πλήρης εμπιστοσύνη του και η πορεία του προς το «μεγάλωμά» του, με τον καθαρό τρόπο της κοινότητας. «Παίξε τον ρόλο σου και θα καταλάβεις αργότερα την ουσία του»… Οταν κάποιος αποκτά φωνή στο σύστημα συνήθως έχει πλήρως αφομοιώσει τις τακτικές του. Ο μόνος τρόπος λοιπόν να μη συνθλιβεί η άποψή μου ήταν μέσω του γραψίματος, με την ειρωνική απόσταση που χρησιμοποιώ στα διηγήματα, τη μόνη στάση που μπορεί να προκαλέσει τον στοχασμό: «Αλήθεια, ρε παιδιά, γιατί πιπίλα;».

• Στα διηγήματά σας υπάρχει έντονο το στοιχείο της ταπείνωσης. Είναι απαραίτητο θεραπευτικό εργαλείο;

Το να ταπεινώσεις κάποιον είναι σχεδόν βαθμός μύησης και ένδειξη κύρους, είτε ανάμεσα σε μέλη είτε ανάμεσα σε θεραπευτές και μέλη, είτε ακόμα και μεταξύ θεραπευτών.

Το κάλεσμα της κοινότητας «η θεραπεία σου είναι θεραπεία μου», μέσω της παρώθησης για αλλαγή, έχει μετατραπεί σε ένα σύστημα στο οποίο αν δεν βρεις κάτι μεμπτό στον άλλον σημαίνει ότι κάτι συγκαλύπτεις.

Σε ένα διήγημα, στο οποίο γελούσα όσο έγραφα, ένας θεραπευτής έχει βρει τον τρόπο να επιβιώσει: «Οταν δουλεύεις σε ένα μπουρδέλο, το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να γίνεις καλύτερη πουτάνα», λέει και ανακαλύπτει πάντα κάτι να πει...

• Η αναπαραγωγή της σκληρότητας είναι η μόνη παθογένεια που διαβλέπετε στα θεραπευτικά προγράμματα;

Βλέπω ό,τι παρατηρείται διαχρονικά ως στρέβλωση σε τέτοιου είδους συστήματα: την αναπαραγωγή της σκληρότητας, όπως λέτε, την κατάχρηση εξουσίας, την υποταγή στο παράλογο, την ομοιομορφία.

Με εξέπληξε και χάρηκα πολύ όταν το βιβλίο κινητοποίησε άλλες φωνές, αυτές κάποιων παλιών μελών, να απευθυνθούν στα προγράμματα που είχαν παρακολουθήσει και να αναζητήσουν απαντήσεις σχετικά με την εμπειρία τους που είχαν βιώσει ως κακοποιητική…

_________________________________

Στο Facebook διάλογος κάτω αππό την ανάρτηση: 

  https://www.facebook.com/daphne.chronopoulou.9/posts/pfbid037AgEzu9WziVceizjKdLBEGW6E27YhLad1TDu8iwYh9pNdtqhhoqU9baHPPk9gprBl

______________________________________________

Η εκπομπή (μετά το 31ο λεπτό):

https://www.skai.gr/tv/episode/psuchagogia/to-choume/2025-11-12-15

#toughloveisnotlove

#recoveringfromrecovery